Zegels

Ik ben Gertrude, 9 jaar en woon in Ieper. Mijn papa, Adelbrecht, is volder van beroep. Een volder (of voller) is een ambachtsman in de lakennijverheid, waarvan Ieper één van de grote centra is in Vlaanderen. De lakenindustrie is de nijverheid die zich bezighoudt met het maken van lakenstoffen. Denk hierbij niet aan lakens zoals jullie die nu kennen, maar aan stoffen gemaakt uit wol. De wol wordt daarvoor eerst geweven en vervolgens vervilt. Daardoor is het warmer dan geweven stoffen, maar sterker dan vilt. Hoewel laken min of meer een luxeproduct is (vanwege het nogal ingewikkelde productieproces), is het toch populair bij grote delen van de bevolking. Dat komt vooral doordat het slijtvast en vuil- en waterafstotend is. Hierdoor gaat laken kleding lang mee en heeft het weinig onderhoud nodig. Voor het maken ervan wordt de ruwe wol (vaak uit Engeland of Schotland) eerst uitgebreid gewassen en gekamd, daarna geverfd en tot draden gesponnen. Vervolgens spant de lakenwever zijn draden op het weefgetouw, en weeft het laken tot een voorgeschreven afmeting. Dan is het aan de volder die het weefsel bewerkt om de vezels dichter ineen te werken en zo te vervilten. Bij het “vollen” volgens de traditionele methode wordt het weefsel ondergedompeld in een grote bak met heet water, urine en vollersaarde (ook wel ‘zwelklei’ genoemd, een vettige klei die het vuil uit de vezels opneemt). Daarin stampt de volder het weefsel met de voeten aan, dit heet ‘walken’ (vanwaar het Engelse ‘to walk’ (= wandelen) komt). Hoef ik je te vertellen dat dit een stinkende boel is? Mama en ik zijn dan wel telkens blij wanneer papa thuiskomt van zijn werk, maar iets minder met de onwelriekende geur die hij dan met zich meebrengt. Na het vollen wordt het laken nog op ramen gespannen en zo opgerekt, dan ‘geruwd’ (= geborsteld) in één richting en vervolgens (bij de duurdere kwaliteit) ‘geschoren’ met een grote schaar. Tenslotte wordt het nog geappreteerd, d.w.z. dat het laken op glans wordt gebracht met sandelhoutolie. Veel werk dus he, aan zo’n laken kledingstuk? Tussen al de verschillende stappen worden keuringen uitgevoerd die met loodzegels als deze worden gemerkt.